Совети

Јазикот за мирис

Човечкото чувство за мирис e нашто најмоќно што поседуваме. Истражувањата покажаа дека можеме да направиме разлика помеѓу трилион различни мириси, а можеби и многу повеќе. Сепак, јазикот за мирис, особено нашиот има ограничена палета на зборови со кои можеме да го опишеме она што го мирисаме.

Историски, мирисот се третира најмалку како сетило. Научните истражувања направени за мирис ги заостануваат позади другите истражувања направени за другите сетила. Интересно е што хуманитарните науки исто така ги игнорираат мирисите. Поезијата, романите, па дури и филозофијата имаат тенденција да кажат малку или ништо за мирисите кои ни го исполнуваат животот. Секој „знае“ дека човечкото чувство за мирис е далеку послабо од нашиот однос со животните. Имајќи ја оваа заблуда како идеа врежена длабоко во нас уште од детството, не е ни чудно што занемаруваме да размислуваме за мирис. А, за она што не размислуваме, нема потреба ни од име.

Можеби се прашувате дали е важно што имаме многу малку зборови што ги поврзуваме со мириси. Сигурно мирисот е мирис?

Кога станува збор за сетилата, како зборуваме може длабоко да го промени нашето размислување. Ако имате една темно сина карта и светло сина карта и прашате некој каква боја е ќе добиете одговор ,,Сина”. Додека, русинот ќе рече за светло сината картичка “Goluboy” и “Siniy” за темно сината, бидејќи тој прави разлика помеѓу темното и светлото.

Дали сте сигурни дека мирисот е мирис?

Со другите сетила, имаме тенденција да именуваме одредени аспекти за тоа како ги доживуваме. Ова овозможува поблиска дефиниција во нашите умови. Звуците имаат одредени фреквенции, текови, интензитети и сите тие можат да се искористат за создавање на одреден звук во нашата имагинација. Бојата може научно да се опише како бранова должина на светлина или со едно од имињата што нашиот јазик го дава. Додека, со мирисот правиме секогаш споредба: ,,Ова мириса на….” Замислете дека треба да опишувате нежни лалјани како ,,изгледа како облак” или нежната топлина на сонцето на вашата кожа како „чувство како да сте близу печка“. Чувството за мирис е единствено нешто што толку го омаловажува нашиот јазик.

Јазикот постои за комуникација и споредбите се ужасен начин за споделување на нашите искуства. Ако особата за која опишуваме мирис никогаш не доживеал завршување на нашиот симул, тогаш ќе нема идеја за што ние всушност зборуваме. Како да опишеме нешто што мириса на морско оревче на некој кој никогаш не мириснал морско оревче? Терминолошката сиромаштија на нашиот јазик во однос на мирисите е она што ги наведува производителите на вино да го искажат букетот од шише со изрази, како „аголна“, „рафинирана“ или „тврда“.
Не е само нашата способност за комуникација со јазик ограничена, туку и нашата способност да ги разбереме и препознаеме мирисите.

Во Jahai имаат низа на апстрактни зборови за мириси кои не се потпираат на споредби. На пример, зборот “crŋir” се користи за работи кои биле печени. Зборот “pʔih” се користи за да се опише сурово месо, сурова риба и крв и “plʔeŋ” го користи за месести миризби што привлекуваат тигри. Ниту еден од овие зборови не може да се користи за кое било друго чувство, тие припаѓаат исклучиво на светот на мирисот.

Се чини дека животот во влажна и ароматична џунгла им го дал потребното искуство за да разберат тоа што им го кажува носот.

Асифа Маџид, една од истражувачите кои работеле со племиња како Јахаи и Маник, посочува дека нивните способности потекнуваат од општата важност на мирисот во нивните култури. Децата учат широк речник на мириси од рана возраст и тоа може да помогне да се обликува нивниот мозок во развој. Нејзината работа помогнала да се промени научното разбирање за диференцијацијата на мирис во мозокот. Многумина мислеле дека миризбите не се зборови, но како што рече Маџид „Мирисите се изразливи на јазик, сè додека зборувате на вистински јазик“.

Луѓето кои зборуваат на други јазици и кои работат со носот, парфемерите и дегустаторите на вино, на пример, се исто толку способни да разликуваат мириси како и племињата Јахаи или Маник.

Може да се тренира нашето чувство за мирис и да се подобрува. За разлика од вежбање на мускулите, носот не станува засилен. Нашиот мозок е способен да се менува со тренирање на сетилото за мирис.
Мирисот што постојано се доживува, побрзо се препознава и запамтува при секое наредно мирисање.
Детекцијата на молекули во носот што го поткрепуваат нашето чувство за мирис ги разгорува невроните во мозокот и создава врски со меморијата. Следниот пат кога ќе го сретнеме тој мирис нашиот мозок може да го постави многу побрзо. Вежбањето и свеста е клучот за добар нос.

За да станете подобри во мирисањето, мора на некој начин да создадете и проширете јазикот за мирис. Може изгледа тешко за постигнување, но секој може да ја подобри својата врска со нивните сетила и да стекне подобро разбирање за светот. Ако учите да сликате мора да се откажете од предрасудите што ги наметнува јазикот на визијата. Човечкото месо не е бело или црно, тоа е нијанси и тонови што мора да се мешаат. Сликарот мора да научи да го разбере она што отсекогаш го гледал, но не и ценел. Истото важи и со мирисите.

Не дозволувајте вашиот мозок да создаде мрзливи врски со вашето сетило за мирис! Парфемот не мириса „како“ нешто друго. Тој има свој мирис. Колку повеќе создавате свој сензорски речник, толку повеќе ќе го збогатите светот околу вас и јазикот за мирис.