Vitis Vinifera, Лозарство

Развојни фази на виновата лоза

Виновата лоза во текот на својот развој поминува низ голем или животен циклус и мал или годишен биолошки циклус.

Под ГОЛЕМ ИЛИ ЖИВОТЕН ЦИКЛУС

се подразбира периодот од садење до крајот на животот. Времетраењето на овој циклус зависи од начинот на размножување (генеративно или вегетативно). Ако лозата се размножува генеративно, може да достигне неколку стотици години, доколку лозата се размножува вегетативно, живее многу пократко.

Во текот на овој циклус лозата минува низ неколку периоди од различна природа:
– првите 7 до 10 години е период на зголемување на родност,
– потоа имаме период на стабилна родност и колку долго ќе трае, зависи првенствено од почвата, сортата, системот за одржување на лозјата и многу други фактори.
– последниот период е опаѓање на родноста и опфаќање на последните неколку години од лозата, означува крај на биолошката експлоатација на лозовите насади, и опфаќајќи ги последните неколку години од животот на лозата, го означува крајот на биолошката експлоатација на лозјето.

МАЛ ИЛИ ГОДИШЕН БИОЛОШКИ ЦИКЛУС

опфаќа промени што се случуваат периодично секоја година, наречени фенофази или фази на развој на лозата.
Во текот на една година, лозата претрпува 7 фази на развој кои се поврзани и секоја од нив бара одредени надворешни услови, а фазите се:

I ФАЗА – солзење или плачење на лозата,
II ФАЗА – пупење, вегетативен раст и развој,
III ФАЗА – цветање и оплодување,
IV ФАЗА – раст на зрното,
V ФАЗА – зреење на грозјето,
VI ФАЗА – припрема за зимнски одмор,
VII ФАЗА – зимско мирување.

VII ФАЗА – зимско мирување

Winter Pruning

Започнува со падот на лисјата, а завршува со појавата на солзите на лозата. Времетраењето на оваа фаза е поврзано со локацијата и почвата и трае од 120 дена на југ до 180 дена на север. Во текот на оваа фаза, сите витални функции на лозата се или целосно прекинати или многу слаби. По опаѓање на лисјата настанува негативен притисок кој може да предизвика влез на вода во ткивото на режените делови, со што се зголемува ризикот од смрзнување, затоа во северните региони се препорачува резидбата да се направи на пролет, на крајот на оваа фенофаза, додека во јужните региони, резидбата на зрело може да се врши во текот на зимското мирување.

I ФАЗА – солзење или плачење на лозата

Солзењето е првиот знак на будење на лозата, а се манифестира како течност („плачење“, истекување на течност) од пресечените делови кои настанале со резидбата или од оштетено старо дрво. Оваа фенофаза започнува во рана пролет, а температурата на почвата е главниот фактор. Температура од 7 до 10 степени во зоната на кореновиот систем на лозата е оптимална за почетокот на оваа фенофаза и влегувањето на растението во вегетацијата. Температурата нема директен ефект за почетокот на оваа фенофаза, туку нејзиниот ефект индиректно се рефлектира со загревање на почвата. Со анализи е откриено дека во загреаната почва, дури и ако температурата се спушти на нула степени, оваа фаза нормално се одвива. Доколку продолжи бранот на ниски температури, тогаш почвата се лади и се запира оваа фенофаза. Количината на течност што тече низ лозата во голема мера зависи од сортата, температурата, влажноста на почвата, бујноста на виновата лоза, развојот на кореновиот систем и тн. Таа не содржи никакви хранливи материи или минерали, па така лозата не губи ништо на своите хранливи материи. Научни истражувања откриле дека количината на течност што истекува во оваа фенофаза се движи од 0,2 dl до 1,4 l, а максималната измерена количина на течност достигнала дури до 3 ​​литри од стебло. Основната улога на течноста е да ја надополни водата во сите органи на виновата лоза, која се изгубила за време на зимското мирување. Оваа фенофаза трае од 15 до 30 дена.

II ФАЗА – пупење

Bud Break

Првите пупки на лозата се појавуваат и ја претскажуваат сезоната. Пупките ги претставуваат првите знаци на живот и е навистина посебен момент за лозарите. Во текот на овој период, пупките се многу деликатни и кршливи, а винарите најмногу се исплашени од временските промени, особено од појавата на мразови и град и едноставно може да ја уништи цела култура. За да започне оваа фенофаза неопходно е температурата да биде помеѓу 7 и 12°С константна неколку дена.

III ФАЗА – цветање

Flowering

Оваа феноваза е најчувствителна и во текот на овој период растот на листовите е интензивен, па непосредно пред цветањето треба да се спроведи квалитетна заштита, односно со прскање фунгициди и инсектициди, со цел да ја заштитиме виновата лоза од разни штетници и болести.
За да започне оваа фенофаза, неопходно е температурата да биде на минимум 15 ° C, а оптималната е 20 – 25°C. Со поволна температура, пожелно е сончево време и слаб ветер. Дождот и силниот и сув ветер имаат негативен ефект врз виновата лоза.
Во зависност од еколошките услови, во лозјето цветањето се пролонгира на 10 до 20 дена, една лоза може да цвета обично за десет дена, цветот цвета за 5 до 10 дена, а еден цвет за 3 – 4 дена.

IV ФАЗА – раст на зрното

Fruit Set

Брзината на раст и развој на зрното зависи од неколку фактори од надворешна и внатрешна природа. За поволен раст на зрното, идеални се температурите помеѓу 25 и 30 ° C со доволно влага. Ако во текот на оваа фенофаза недостасуваат хранливи материи и влага, некои зрна заостануваат во својот раст и паѓаат.
Зрното во овој период е тврдо, зелено и врши функција на асимилација, транспирација и дишење, обезбедувајќи приближно 20% од хранливите материи потребни за раст и развој, а остатокот од лисјата и корените. На крајот на оваа фенофаза, количината на вода во зрното се намалува, додека концентрацијата на шеќери е околу 3% и вкупните киселини 3-5%.
Во зависност од сортата и климатските услови, оваа фаза трае од 30 до 60 дена.

V ФАЗА – зреење

Veraison

Зреење се манифестира со прекинување на растот на зрното и промена на бојата на лушпата, која во исто време станува проѕирна, омекнува и станува еластична. Промената во бојата на лушпата се нарекува прошарок, кај белите сорти хлорофилот се заменува со ксантофил и каротин, а кај црните со антоцијани.
Хемиските промени во зрното се поврзани со зголемувањето на шеќерот со истовремено намалување на концентрацијата на вкупните киселини. Акумулацијата на шеќер во зрното е карактеристична за одредени сорти и зависи од климатските услови во фазата на зреење и положбата.

Како за добро вино, така и за грозјето, треба трпеливо да чекаме да ја понуди целосно својата ”личност” и ”стил”. Во овој круцијален момент, тоа се зголемува во обемот. Сувото грозје чува минерални елементи, аминокиселини и ги развива неговите танини. Покрај тоа, шеќерот ја зголемува својата концентрација во текот на оваа фенофаза, со што се намалува процентот на киселини. Како што веќе знаеме, концентрацијата на киселини е во корелација со климата, колку повеќе летото е студено, толку повеќе кисело грозје ќе има.
Кога станува збор за зрелоста на грозјето, имаме технолошка и физиолошка зрелост.

ВРЕМЕ Е ЗА БЕРБА!

Harvest

И моментот кој сите винари го чекаат: БЕРБА! Кога грозјето е целосно зрело, време е да го собереме. Бербата значи и акција за берење грозје, но и време, период кога го правиме тоа. Обично, овој период започнува 100 дена по цветање. Сепак, неколку климатски и лозарски фактори може да влијаат врз времето на зрелоста на грозјето. Многу винари се водат по инстинкт, а да не направите грешка, ништо не е подобро од острите сетила на професионалците кои проценуваат органолептички.
Со цел да се постигне уште поголема сигурност за времето на бербата и зрелоста, 10 дена пред предвидената берба се испитува грозјето со физичка метода и хемиска анализа.
Покрај утврдувањето на времето за берба, треба да се обезбедат чисти садови или вреќи за берба, треба да се подготват алати, да се справи подрумот и да се обезбеди доволно работна сила. Бербата се врши на убаво и суво време.